Ιερός Ναός Ελκομένου Χριστού
Περιγραφή
Το Πέτρινο Φυλακτό του Βράχου: Εκεί όπου τα Αυτοκρατορικά Κειμήλια Επιστρέφουν στην Καρδιά της Καστροπολιτείας
Ο Ιερός Ναός του Ελκομένου Χριστού αποτελεί το πιο ιστορικό, διάσημο και πνευματικά βαρύ θρησκευτικό ορόσημο ολόκληρης της Καστροπολιτείας της Μονεμβασίας. Βρίσκεται στην καρδιά της Κάτω Πόλης, τοποθετημένος στρατηγικά στη γραφική Κεντρική Πλατεία (Πλατεία του Τείχους), ακριβώς δίπλα στο ιστορικό Κανόνι και σε άμεση επαφή με το Αρχαιολογικό Μουσείο. Το συγκλονιστικό πλεονέκτημα του ναού είναι η ίδια η ιστορική του αντοχή: δεν πρόκειται για ένα αποκομμένο αρχιτεκτονικό λείψανο, αλλά για τον κεντρικό Μητροπολιτικό Ναό που λειτουργεί αδιάλειπτα για αιώνες, κάνοντας την περιήγηση μια μοναδική εμπειρία-μυσταγωγία, όπου η πίστη και η ιστορία σμίγουν κάτω από τη σκιά του επιβλητικού βράχου.
- Ο Αρχιτεκτονικός & Καλλιτεχνικός Χαρακτήρας: Μια μνημειακή σύλληψη βυζαντινού ρυθμού με ενετικές προσμίξεις. Αν και η αρχική του ίδρυση ανάγεται βαθιά στον χρόνο, πιθανότατα κατά τον 6ο ή 7ο αιώνα (επί Αυτοκράτορα Μαυρικίου), ο ναός πήρε τη σημερινή του μορφή μετά από ριζικές ανακατασκευές. Ανήκει στον τύπο της τρίκλιτης θολωτής βασιλικής με τρούλο χωρίς τύμπανο, ενώ η εξωτερική του όψη ξεχωρίζει για τη στιβαρή πέτρινη τοιχοποιία και το περίτεχνο, εντοιχισμένο μαρμάρινο καμπαναριό με τα βυζαντινά ανάγλυφα. Στο εσωτερικό του, το μεγαλοπρεπές μαρμάρινο τέμπλο του 1901 (έργο του Τήνιου γλύπτη Γεωργίου Καπαριά) και οι εντοιχισμένες αρχαίες και βυζαντινές πλάκες προκαλούν δέος, δημιουργώντας μια άκρως κατανυκτική ατμόσφαιρα.
- Kατάλληλος για: Λάτρεις του Βυζαντίου, της μεσαιωνικής ιστορίας και της τέχνης, καθώς ο ναός αποτελεί μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Ταξιδιώτες, φωτογράφους και προσκυνητές που θέλουν να νιώσουν τον αυθεντικό παλμό της Μονεμβασίας. Στον ναό προστατεύεται η μνήμη της αυτοκρατορικής αίγλης και της περιπέτειας των κειμηλίων της. Στο παρεκκλήσιο του ναού φυλάσσεται, κάτω από δρακόντεια μέτρα ασφαλείας, η περίφημη, ανεκτίμητη Εικόνα του Ελκομένου Χριστού (14ος αι.). Η εικόνα αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα έργα της Παλαιολόγειας Αναγέννησης, η οποία είχε κλαπεί σε μια μυθιστορηματική διάρρηξη το 1979 και, αφού εντοπίστηκε και συντηρήθηκε στο Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών, επέστρεψε οριστικά στο «σπίτι» της το 2011, τερματίζοντας μια οδύσσεια αιώνων (καθώς ομαδικά κειμήλια του ναού είχαν αρπαχθεί στο παρελθόν τόσο από τον Αυτοκράτορα Ισαάκιο Άγγελο όσο και από τους Ενετούς).
- Υποδομές: Ιστορικός, πεντακάθαρος και υποδειγματικά προστατευμένος χώρος. Ο ναός είναι ενεργή ενοριακή εκκλησία, ανοιχτή καθημερινά για τους επισκέπτες. Το εσωτερικό του διαθέτει διακριτικό φωτισμό και επεξηγηματικές πινακίδες, ενώ το ειδικό κλιματιζόμενο παρεκκλήσιο-θησαυροφυλάκιο της εικόνας προστατεύεται με αλεξίσφαιρα τζάμια και συστήματα ασφαλείας. Λόγω της επίπεδης διαμόρφωσης της κεντρικής πλατείας της Κάτω Πόλης, ο περιβάλλων χώρος προσφέρει πολύ καλή και ομαλή προσβασιμότητα, αν και η γενικότερη πρόσβαση μέσα από τα καλντερίμια του κάστρου απαιτεί σταθερά παπούτσια.
- Πρόσβαση: Πανεύκολη, αποκλειστικά με τα πόδια, καθώς ολόκληρη η Καστροπολιτεία είναι ένας προστατευόμενος, απαλλαγμένος από οχήματα οικισμός. Ο ναός απέχει μόλις 5 λεπτά επίπεδου περιπάτου από την Κεντρική Πύλη της Μονεμβασίας, ακολουθώντας τον κεντρικό λιθόστρωτο δρόμο (το «Μονέμβαζον» σοκάκι) με τα μαγαζιά. Για όσους κινούνται οδικώς, η στάθμευση του αυτοκινήτου γίνεται στη γέφυρα ή κατά μήκος του δρόμου έξω από τα τείχη, και η πρόσβαση στην πύλη γίνεται είτε με τα πόδια είτε με το τοπικό λεωφορείο.
Πληροφορίες